ROZDZIAŁ V. WYBRANE POJĘCIA HIPNOTERAPII NEURODYNAMICZNEJ

Większość pojęć stosowanych przez naszą szkołę zostały zapożyczone z ogólnej teorii medycyny, psychologii, neurofizjologii, lingwistyki i są wykorzystywane w znaczeniach, które nie różnią się, lub niewiele różnią się od znaczeń w odpowiednich dyscyplinach.
A więc, treści pojęć „percepcji”, „odczucia”, „myślenia”, „uwagi” nie różnią się od bytujących określeń, w szczególności w podręczniku „Psychologia ogólna” autorstwa S. J. Rubinsteina, natomiast pojęcie „sugestii” jest tak powszechne, że nie ma sensu wyjaśniać go osobno.

Istnieje jednak lista pojęć, odgrywających szczególną rolę w naszej szkole. Niektóre z nich są dość powszechne, inne zaś pochodzą z dyscyplin pokrewnych i wymagają wyjaśnienia dla szerszej publiczności.

 

ZACHAMOWANIE, POBUDZENIE, SPOKÓJ

Pojęcia opisujące stan pobudliwej tkanki, zwłaszcza, tkanki nerwowej. Używamy ich w interpretacji Pawłowskiej.

  • Spokój.
    Stan wyjściowy, który jest obojętny, tj. potrzebujemy określonego wysiłku, aby wyprowadzić ze stanu spokoju. Pokój może zamienić się w pobudzenie.

  • Pobudzenie.
    Jest stanem „aktywności” tkanki nerwowej. Wszelkie pobudzenie może zamienić się na spokój, ale to wymaga czasu. Aby szybko zatrzymać pobudzenie, istnieje mechanizm hamowania.

  • Hamowanie.
    Jest stanem tkanki nerwowej, w którym odbywa się wstrzymanie pobudzenia, jest radykalnie odmienne od spokoju.
    Hamowanie jest stanem aktywnym, wymagającym zużycia energii. Hamowanie jest zawsze gotowe do szybkiego przejścia w pobudzenie, a pobudzenie w hamowanie, w relacjach między nimi nie ma miejsca na bierność i spokój. Hamowanie można porównać do naciągniętej cięciwy – wydaje się, że jest to w stanie spokój, ale pokój jest gotowy we właściwym czasie, aby rozpocząć działalność, ten pokoju, jednak ten pokój w potrzebny moment może zmienić się aktywnością, ten pokój nie jest przypadkowy, bowiem pełni określoną funkcję; jest potrzebny, aby łucznik mógł wycelować, i to dzięki temu spokoju strzała trafia w cel.

 

IRRADIACJA, KONCENTRACJA, INWERSJA, LABILNOŚĆ, INDUKCJA

Pojęcia fizjologii Pawłowa, które opisują procesy zachodzące w pobudzonej lub zahamowanej tkance nerwowej.

  • Irradiacja – rozprzestrzenianie się pobudzenia lub zahamowania.
  • Koncentracja – zawężenie ognisk pobudzenia lub zahamowania.
  • Inwersja – proces przejścia od pobudzenia do zahamowania lub od zahamowania do pobudzenia.
  • Labilność – potencjalna szybkość, z jaką może wystąpić inwersja.
  • Indukcja – uruchomienie jednego obszaru zahamowania w innym lub odwrotny proces.

DOMINANTA

Ognisko pobudzenia tkanki nerwowej. Jest to jedno z podstawowych pojęć szkoły neurodynamicznej, wprowadzone przez naukowca A. A. Uchtomskiego. Opisał także prawidłowości funkcjonowania dominant. To właśnie dominanta jest podstawą fizjologiczną „monoideityzmu” – ostrego skupienia, na którym opiera się hipnoza.

NASTAWIENIE

Nieświadomy stan psychiczny człowieka, oparty na jego wcześniejszym doświadczeniu, decydujące o skłonności do określonej aktywności w określonej sytuacji. To także jedno z podstawowych pojęć. Fenomen nastawienia został zbadany przez Dmitrija Nikołajewicza Uznadze.
Nastawienie odgrywa ważną rolę w pojawieniu się dominanty. Pojęcie „nastawienia” jest identyczne pojęciu „niewyszczególnionej reaktywności psychicznej”, które wprowadził Georgij Łozanow. Właściwie, to wpływ na nastawienie, jest wykorzystywany do kształtowania ukrytych i pośrednich sugestii, omijania bariery anty-sugestywnej i wywoływania efektu fascynującego. Celem psychoterapii nerwicy jest zmiana adaptacyjnego nastawienia bolesnego. Pojęcie „nastawienia” jest zbliżone do pojęcia „przekonania” w terapii poznawczo-behawioralnej.

OBRAZ EMOCJONALNY

Wyraźne, związany z doświadczeniem emocji, wyobrażenie. Hipnoza to stan doświadczenia mocnego obrazu emocjonalnego. Innymi słowy, doświadczanie mocnego obrazu emocjonalnego powoduje stan hipnotyczny.

STRES

Całość niespecyficznych reakcji organizmu na oddziaływanie różnych nadzwyczajnych czynników, ocenianych jako zagrożenie dla normalnej egzystencji, któremu towarzyszą mocne doświadczenia emocjonalne. Podobnie jak obraz emocjonalny, stres jest hipnogeniczny.

PSYCHOTRAUMA

Sytuacja stresująca, która pociągnęła za sobą długoterminową zmianę nastawienia, w wyniku którego pogorszyła się jakość życia człowieka.

DYSOCIACJA

Nieświadome zjawisko, które dzieli procesy psychiczne na poszczególne komponenty (automaty psychiczne). Zdolność do dysocjacji jest biologiczną podstawą somnambulizmu.

AUTOMATY PSYCHICZNE

Nieświadomie funkcjonujące procesy umysłowe. Mogą objawiać się jako obsesyjne myśli, lęki, halucynacje, objawy histeryczne, sny i somnambulizm. „Widowiskowe” zjawiska hipnotyczne to automaty psychiczne.

SOMNAMBULIZM

Stan, w którym łatwo powstają automaty psychiczne (odbywa się dysocjacja). Ludzie, którzy łatwo wpadają w somnambulizm, nazywani są somnambulistami.

OBRONA PSYCHOLOGICZNA

Nieświadomy proces psychiczny mający na celu zminimalizowanie negatywnych doświadczeń, wynikających z traumy psychologicznej. Obrona psychologiczna często opiera się na dysocjacji.

FASCYNACJA

Nieświadomy wpływ, przyciągający i utrzymujący uwagę w celu przekazywania informacji. Każdy akt komunikacyjny zawiera element fascynujący. Efekt fascynujący wywołują rytm, intonacja mowy, głośność i niezwykłość mowy, żywe kolory, obrazy emocjonalne, muzyka… Termin „fascynacja” został wprowadzony przez językoznawcę J. W. Knorozowa, jest identyczny z terminem „oddziaływanie proseksigeniczne Henriego Pierona”. Fascynacja jest podstawą sugestii i kształtowania stanów hipnotycznych.

KOMUNIKACJA FATYCZNA

Rodzaj mówionego aktu komunikacyjnego, w której wypowiedzi mają na celu nawiązanie kontaktu z rozmówcą i nie niosą żadnego znaczenia semantycznego.

KOMUNIKACJA POŚREDNIA

Znacząca i skomplikowana komunikacja, w której zrozumienie wypowiedzi przewiduje wzięcie pod uwagę znaczeń nieobecnych w wypowiedzi i wymaga od adresata dodatkowych działań interpretacyjnych. Jest to językowa podstawa ukrytych sugestii (w przypadku, gdy adresat nie rozpoznaje dodatkowych działań interpretacyjnych).

MOWA NIEWERBALNA

Część mowy, która nie jest wyrażona słowami. Odgrywa ważną rolę w tworzeniu efektu fascynującego i komunikacji pośredniej, w tym wywoływanie określonego stanu emocjonalnego u osoby (hipnotyzowanej). Jest najważniejszym narzędziem oddziaływania hipnotycznego.

Poziomy mowy niewerbalnej:

  • Poziom paralingwistyczny – fonacyjne środki komunikacji niewerbalnej – barwa, tempo, głośność, osobliwości generowania dźwięku, kompleksy dźwiękowe wyrażające reakcje fizjologiczne (jęczenie, kaszel, plucie, wąchanie, czkawka, westchnienia, szlochanie).
  • Poziom kinezyczny – znaczące gesty, ruchy mimiczne i pantomimiczne zawarte w komunikacji.
  • Poziom okulistyczny – wykorzystanie oczu do komunikacji.
  • Poziom haptyczny – dotykowy.
  • Poziom proksemiczny – manipulacja przestrzenią komunikacji.
  • Poziom ego-somatyczny – wykorzystanie właściwości ciała mówcy w kompleksie jego środowiska materialnego.
  • Poziom dekoracyjny – ubrania, biżuteria, tatuaże.
  • Węchowy – wykorzystanie zapachów.

BARIERA ANTYSUGESTYWNA

Nieświadomy mechanizm psychologiczny, który zapobiega przenikaniu sugestii. Nauka sugestii, którą badamy w neurodynamicznej szkole hipnozy, polega na przełamywaniu tej bariery.

BARIERA NEUROPSYCHOLOGICZNA

Całość czynników biologicznych osoby hipnotyzowanej, które utrudniają zanurzenie w hipnozie.

MODELOWANIE STANÓW W HIPNOZIE

Reprodukcja poprzez sugestię hipnotyczną niektórych stanów psychoemocjonalnych z odpowiednimi objawami fizjologicznymi bez faktycznego ich stymulowania. Jest to jedno z najważniejszych narzędzi terapeutycznych terapii stresowej, terapii regresyjnej, terapii części, terapii emocjonalno-figuratywnej, hipnocatharsis, terapii ekspozycyjnej.